loader-logo

Samen voor Lezen

Begrijpend lezen staat sterk in de aandacht. Na de tegenvallende resultaten van PIRLS 2016 en resultaten van het Peilingsonderzoek lezen, luisteren en schrijven 2019 besloot de toenmalige minister van onderwijs, Hilde Crevits, dat er dringend actie nodig is om de negatieve spiraal te doorbreken. De huidige minister, Ben Weyts, gaf daarnaast te kennen nog meer te zullen inzetten op dit thema, op basis van reeds bestaande, maar eveneens met nieuwe initiatieven volgens het regeerakkoord 2020-2024 om het leesbeleid in Vlaanderen krachtdadig aan te pakken.

De VLOR (Vlaamse onderwijsraad) gaf hierop aan enkele onderwijsexperten de opdracht om een overzicht te geven van de wetenschappelijke bevindingen aangaande goed leesonderwijs. Dit resulteerde in een sterk onderbouwd document: ‘Sleutels voor effectief begrijpend lezen’. De adviezen binnen dit document zijn opgebouwd aan de hand van 5 sleutels.

Deze sleutels vormden de basis voor een groep van randactoren in het onderwijs om een engagementsverklaring op te stellen om leerkrachten te ondersteunen om de sleutels dagelijks in de praktijk te brengen. Ook de educatieve uitgevers, verzameld onder de vakorganisatie GEWU, nam deel aan het samenstellen van deze engagementsverklaring en tekende bereid om de adviezen in hun leermiddelen te verwerken.

Met het ondertekenen van de engagementsverklaring willen de educatieve uitgevers duidelijk maken dat goed (lees)onderwijs hen nauw aan het hart ligt. We kunnen een helder en ondersteunend rapport zoals dat van de VLOR dan ook alleen toejuichen en de principes ervan implementeren in onze nieuwste uitgaven.

Deze webpagina illustreert begeleiders, inspecteurs, directies, leerkrachten en alle andere belanghebbenden hoe elke uitgever de sleutels uitwerkt en een plaats geeft binnen de meest recent ontwikkelde leermiddelen. Elke uitgeverij verduidelijkt erbij hoe hun meest recente leermiddelen werk maken van de 5 sleutels voor effectief begrijpend lezen

Sleutel 1:
Functionaliteit

Binnen het leesaanbod is een werkelijkheidsnabije en betekenisvolle aanpak heel belangrijk. Herkenbare onderwerpen uit het dagelijkse leven van de leerlingen die tegelijk uitdagend genoeg zijn vormen de basis van een motiverend aanbod. Op die manier is het ook voor kinderen meteen duidelijk waarom het lezen en het begrijpen van wat gelezen wordt, zo belangrijk is. Daarnaast kan de aangeboden tekst ook aanzetten tot meer. Een schrijfopdracht, een spreekoefening of een concrete actie.
sleutel5

Sleutel 2:
Interactie

Om tot een optimaal leesbegrip te komen is een juiste interactie onmisbaar. Zo kan de leerkracht in gesprek gaan met de leerlingen vooraleer ze aan de tekst beginnen. Of tijdens en na het lezen kan interactie tot meer begrip leiden. Dat hoeft niet alleen met de leerkracht te zijn, maar kan net zo goed met de leerlingen onderling. Net zoals ook het lezen in groepjes erg zinvol kan zijn.
sleutel4

Sleutel 3:
Strategie – instructie

Aan de slag gaan met de teksten, veronderstelt ook kennis van de juiste manier van werken. Hierbij is het belangrijk dat de leerkracht de leerlingen een duidelijke instructie meegeeft die gepaard gaat met de juiste strategische stappen. Hierbij denken we aan het visualiseren, herkennen van tekststructuren, de juiste vragen stellen of samenvatten. Maar ook metacognitieve leesstrategieën zijn bewezen effectief voor beter begrijpend lezen.
sleutel3

Sleutel 4:
Leesmotivatie

Goed lezen en graag lezen gaan hand in hand. Wanneer een tekst interessant is voor een leerling, dan zal die ook meer gemotiveerd zijn om deze tekst goed en volledig te lezen. Een ruim aanbod waaruit de leerlingen kunnen kiezen kan dan zeker helpen. Autonomie geven, betrokkenheid stimuleren en competentie ondersteunen blijken dan ook erg effectief om de leesmotivatie te versterken.
sleutel2

Sleutel 5:
Transfer

Bij begrijpend lezen denken we in eerste instantie heel vaak aan een onderdeel van het vak Nederlands. Maar uiteraard is het veel meer dan dat. Een toepassing in wiskunde, een achtergrondtekst in wereldoriëntatie of een geschreven instructie in gelijk welke les. Het gaat telkens om het juist interpreteren van wat je leest om de opdracht tot een goed einde te brengen. De aangeleerde strategieën moeten dus ook een plaats krijgen binnen alle andere domeinen van het lessenrooster. En uiteraard blijft dit niet alleen beperkt tot de klascontext, want ook thuis kunnen bv. ouders een positief effect hebben op leesplezier en leesmotivatie.
sleutel1

Onze partners

Klik op een logo om de specifieke strategie van een uitgeverij te bekijken.

Nuttige links

www.iedereenleest.be

Iedereen Leest coördineert campagnes en programma’s rond lezen en brengt kennis over leesbevordering en leesplezier samen. Er is een interessante themapagina voor het onderwijs.

www.canoncultuurcel.be 

Samen met alle betrokkenen versterkt CANON Cultuurcel (Departement Onderwijs en Vorming) het onderwijs door meer en beter cultuuronderwijs voor iedereen te ondersteunen. We faciliteren om cultuur optimaal te beleven en bieden inspiratie om zich erin uit te drukken om zo het cultureel bewustzijn te stimuleren. Met cultuurkuur kunnen scholen dankzij subsidies aan de slag met cultuur in de klas.

www.boekenjuf.be

CANON Cultuurcel en GroKi zoeken ieder jaar een juf of meester, zorgleraar of -coördinator uit het basisonderwijs (kleuter- én lager) die zich inzet voor leesbevordering én werken met kinderboeken aanmoedigt.

www.kwartiermakers.be

Kwartiermakers is een initiatief van Willewete vzw om vrij lezen op basisscholen aan te moedigen: scholen die zich bij het project aansluiten, maken zich sterk om iedere leerling iedere dag vijftien minuten te laten lezen. Waarom? Omdat dit een leuke en effectieve manier is om de leesvaardigheid, woordenschat én schoolprestaties van kinderen te verbeteren.

www.kjv.be

KJV is een initiatief/programma van Iedereen Leest en brengt een jury samen van kinderen en jongeren tussen 4 en 16 jaar. Juryleden krijgen een lijst van boeken om te beoordelen. Soms komen ze samen in leesgroepen om te praten over de boeken.

Als je als jurylid alle titels van jouw leeftijdsgroep hebt gelezen, dan mag je stemmen. Op het stemformulier noteer je je top 8.

Alle stemmen van heel Vlaanderen worden verzameld en geteld.

https://www.vlor.be/publicaties/praktijkgericht-onderzoek/sleutels-voor-effectief-begrijpend-lezen

De praktijkgids Sleutels voor effectief begrijpend lezen bevat concrete didactische aanpakken die aan de vijf sleutels beantwoorden. Daarnaast vindt de lezer stappenplannen en scenario’s die schoolteams concreet kunnen inspireren bij het implementeren van een krachtige leesdidactiek in de klas (incl. differentiatie en evaluatie) en bij het uitstippelen van een schoolbreed leesbeleid. Ook komen heel wat bronnen van rijk tekstmateriaal aan bod. Deze publicatie bevat een samenvatting van de wetenschappelijke onderzoeksresultaten van de literatuurstudie.

Nog andere nuttige links gezien? Laat het ons weten!